بازنمایی پیکره‌های انسانی در آثار نقاشان معاصر افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تاریخ تحلیلی و تطبیقی هنر اسلامی، گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجمسی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجمسی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

نقاشی معاصر افغانستان، پس از یک دوره رکود چندساله، با ظهور هنرمندان جوان، مسیر نوینی در حوزۀ پیکره‌نگاری در پیش گرفت. این پژوهش با تمرکز بر روند رشد پیکره‌نگاری، با هدف شناسایی عوامل این روند و بررسی نقش هنرمندانی چون غلام‌محمد میمنگی و عبدالغفور برشنا، که از پایه‌گذاران نقاشی معاصر افغانستان بودند، انجام شده است. در کنار آنان، نقاشانی مانند غوث‌الدین نقاش، خیرمحمد یاری و دیگران، با تأسی از پیشگامان این هنر، پیکره را به‌عنوان عنصر اصلی آثار خود مطرح کردند و به این شاخه هنری هویتی مستقل بخشیدند.
      از سال ۱۳۰۸ خورشیدی به بعد، نقاشی افغانستان وارد مرحله‌ای از تحولات اساسی در پیکره‌نگاری شد و تا سال ۱۳۶۰ دستخوش تغییرات مثبت گردید. در این میان، گروهی از هنرمندان مانند همایون اعتمادی و محمدسعید مشعل تلاش کردند اصول نگارگری مکتب هرات را احیا کنند، در حالی که شماری از هنرمندان نوگرا، به‌سرعت گرایش‌های جدید نقاشی را پذیرفتند و با بهره‌گیری از مفاهیم اجتماعی و سیاسی، نقاشی فیگوراتیو را در مسیر مدرنیسم هدایت نمودند.
      این پژوهش، ضمن بررسی روند تکامل پیکره‌نگاری، نشان می‌دهد که تحولات سیاسی و اجتماعی نقش مهمی در گسترش یا محدودیت این شاخه هنری داشته‌اند. با این حال، بررسی آثار هنرمندان این دوره حاکی است که پیکره‌نگاری در نقاشی افغانستان همچنان به‌عنوان یک جریان مهم هنری حضور داشته و نیازمند پژوهش‌های تکمیلی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Ansari, Hamida, Pormand, Hsan Ali, Fahimifar, Ali Asghar. (2020). The Rise and Downs of Contemporary Afghan Painting Over the Last Hundred Years. International Journal of Arts, Humanities & Social Sciences, 01(03). https://ijahss.net/assets/files/1597173295.pdf
Azhand, Y. (2008). The Herat School of Painting [Maktab Negargari Herat]. Tehran: Academy of Arts Publications. (In Persian)
Azizi, N. (2020). A Study of Decorative Elements in Islamic Art and Architecture[Barrasi Anasure Tazhini Dar Honar Wa Memari Eslami]. Scientific-Research Journal of Fine Arts, Kabul University,10. (In Persian)
Baktash-Arefi, F. (2006). The Art of Painting and Its Historical Course in Afghanistan [Honar Naghashi Wa Sair Tarikhie An Dar Afghanistan]. Kabul: Baihaghi Publishing Institute, Ministry of Culture and Youth. (In Persian)
Habibi, A. (2004). The Art of the Twentieth Century Afghanistan [Honar Sadei Bistom Afghanistan]. Kabul: Ahmad Industrial Press. (In Persian)
Omarzad, A. (2018). The Rise and Decline of Afghan Painting in the Recent Century.[Fraz Wa Frod Naghashi Afghanistan]. Scientific-Research Journal of Fine Arts, Kabul University, 9. (In Persian)
Rafiei-Rad, R. (2022). A Thematic Analysis of Contemporary Afghan Painting [Tahlil Mazmonshanasanae Naghashi Mahaser Afghanistan]. Rahpooyeh Honar/ Visual Arts, 5(2), 57-68. https://doi.org/10.22034/ra.2021.525042.1015 (In Persian)
Rafiei-Rad, R. (2020). The Strategies of Afghan Women Painters in Reviving and Recreating the Pictorial Heritage of Miniature in Contemporary Afghan Painting [Rahbord Zanan Naghash Afghanistan Dar Baz Afarini Wa Eehyaei Miras Taswiri Negargari Dar Naghashi Mahaser Ein Keshwar]. Khorasan-e Bozorg Research Journal, 39(5), 1-16. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22516131.1399.10.39.1.3 (In Persian)
Rafiei-Rad, R. (2017). An Examination of the Role of the Figure in Afghan Painting Over the Past Two Decades [Barrasi Karkard Paikara Dar Naghashi Do Dahae Akhir Ein Keshwar].
Scientific-Research Journal of the Faculty of Fine Arts, Kabul University, 6.
Rahimi, A. (2002). The Historical Course of Painting and Miniature in Afghanistan [Sair Tarikhi Naghashi Wa Miniatori Dar Afghanistan]. Afagh Weekly, 38. https://ofoghhawzah.ir/Newspaper/Archivepage (In Persian)
Salam, M. A., & Khushnasib, A. (2010). Art and Fine Arts in Afghanistan [Honar Wa Honar Haei Ziba Dar Afghanistan]. Kabul: Afghanistan Information Center Publications. (In Persian)
Sarwary, Abul Qadir. (2020). A Study of the Art of Painting in Kabul. Shanlax International Journal of Arts, Science and Humanities, 8(2), 3. https://doi.org/10.34293/sijash.v8i2.3422
Sarwary, Abul Qadir. (2022). A Study of Contemporary (Modern) Painting in Herat: Case Study (Faculty of Fine Arts, Herat University). Shanlax International Journal of Arts, Science and Humanities, 10(2), 4. https://doi.org/10.34293/sijash.v10i2.5082
Shahrani, E. (1971). Art in Afghanistan [Honar Dar Afghanistan]. Kabul: State Printing Press. (In Persian)
Shahrani, E. (2012). Contemporary Afghan Painters [Soratgaran Mahaser Afghanistan]. Kabul. (In Persian)
Shabnam, G. M. (2002). Afghan Migrant [Naghashan Mahajer Afghanistan]: UNESCO Painters. Islamabad Publications. (In Persian)
Sheela, K. B. (2010). Iranian Painting [Naghashi Iran]. (Trans. M. Hosseini). Tehran: University of Art Press. (In Persian) آژند، یعقوب (۱۳۸۷). مکتب نگارگری هرات. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
بکتاش‌عارفی، فتانه (۱۳۸۵). هنر نقاشی و سیر تاریخی آن در افغانستان. کابل: مؤسسه نشراتی بیهقی وزارت فرهنگ و جوانان.
حبیبی، عبدالحی (۱۳۸۳). هنر سده‌ بیستم افغانستان. کابل: انتشارات مطبعه‌ صنعتی احمد.
رحیمی، عبدالکریم (۱۳۸۱). سیر تاریخی نقاشی و مینیاتور در افغانستان. هفته‌نامه‌ افق، ۳۸. https://ofoghhawzah.ir/Newspaper/Archivepage
رفیعی‌راد، رضا (۱۴۰۱). تحلیل مضمون‌شناسانه‌ نقاشی معاصر افغانستان. رهپویه هنر/ هنرهای تجسمی، 5(2)،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ 57-68. https://doi.org/10.22034/ra.2021.525042.1015
رفیعی‌راد، رضا (۱۳۹۹). راهبرد زنان نقاش افغانستان در بازآفرینی و احیای میراث تصویری نگارگری در نقاشی معاصر این کشور. پژوهشنامه خراسان بزرگ، ۳۹(۵)، 1-16. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22516131.1399.10.39.1.3
رفیعی‌راد، رضا (۱۳۹۶). بررسی کارکرد پیکره در نقاشی دو دهه اخیر افغانستان. مجله‌ علمی‌تحقیقی دانشکده‌ هنرهای زیبای دانشگاه کابل، ۶. سلام، محمداکبر، و خوش‌نصیب، عزیزه (۱۳۸۹). هنر و هنرهای زیبا در افغانستان. کابل: انتشارات مرکز معلومات افغانستان.
شبنم، غلام‌محی‌الدین (1381)، نقاشان مهاجر افغانستان، اسلام‌آباد، انتشارات یونسکو.
شیلا، کن‌بای (۱۳۸۹). نقاشی ایران. ترجمه‌ مهدی حسینی. تهران: انتشارات دانشگاه هنر.
شهرانی، عنایت‌الله (۱۳۵۰). هنر در افغانستان. کابل: انتشارات مطبعه دولتی.
شهرانی، عنایت‌الله (۱۳۹۱). صورتگران معاصر افغانستان. کابل.
عزیزی، نجیب‌الله (۱۳۹۹). بررسی عناصر تزئینی در هنر و معماری اسلامی. کابل: مجله علمی‌تحقیقی هنرهای زیبای دانشگاه کابل، ۱۰. عمرزاد، عبدالواسع (۱۳۹۷). فراز و فرود نقاشی افغانستان در سده اخیر. کابل: مجله علمی و تحقیقی هنرهای زیبای دانشگاه کابل، ۹.