1
دانشجوی دکترای پژوهش هنر، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران. عضو هیأت علمی گروه گروه نقاشی و مجسمه سازی، دانشکده هنرهای تجسمی،دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2
دانشیار گروه پژوهش هنر، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
3
استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
پارادایم پسامدرن، مجسمهسازی را دستخوش دگرگونیهای بنیادینی کرده که نهتنها مفاهیم و معانی و انتخاب مادهی اثر را بازنگری میکند، بلکه شیوههای یادگیری را نیز دچار تحول کرده است. برخلاف رویکرد سنتی که ماده را صرفاً ابزاری برای بیان فرم و روایت میدانست، در مجسمهسازی معاصر ماده عنصری بنیادی است که در تعیین چیستیِ مجسمه نقشآفرینی میکند. از سوی دیگر نظریهی یادگیری پیوندگرایی، با توجه به سرعتِ تغییر اطلاعات در جهان امروز و تأکید بر ایجاد شبکههای دانش و پیوند مفاهیم، شیوههای سنتی آموزش را به چالش میکشد. این پژوهش با پیشگرفتن رویکرد کیفی و با تحلیل متون تخصصی مجسمهسازی معاصر و منتخبی از آثار دانشآموختگان مجسمهسازی دانشگاه تهران، شیوهی نوینی از یاددهی- یادگیری مجسمهسازی برآمده از نظریهی پیوندگرایی فراهم میآورد. پرسشهای اصلی این پژوهش پیرامون چرایی دگرگونیِ نقش ماده در مجسمهسازی معاصر و چگونگی روش یاددهیِ آن در دانشگاههای ایران متمرکز است. نتایج حاکی از آن است که بهکارگیری مواد متنوع و نوآورانه همچون مواد بازیافتی، صنعتی یا فناورانه به هنرمندان امکان میدهد تا با چالشهای پیچیدهی اجتماعی، فرهنگی و محیطزیستی به شیوهای کارآمد پیوند برقرار کنند. همچنین شیوهی نوین یاددهی- یادگیری برآمده از نظریهی پیوندگرایی میتواند منجر به تحول دیدگاه هنرمند در دنیای معاصر و بروز آثار خلاقانه شود.
اتینگهاوزن، ریچارد و یارشاطر، احسان (۱۳۷۹). اوجهای درخشان هنر ایران (هرمز عبداللهی و رویین پاکباز، مترجم). نشر آگاه. (چاپ اثر اصلی ۱۹۷۹)
- اسکندری، حسین، فردانش، هاشم و سجادی، مهدی (۱۳۸۹). ارتباطگرایی: در رقابت یا همسویی با دیگر نظریههای یادگیری؟. فصلنامه روانشناسی تربیتی، ۵ (۱۵)، ۶۴-۳۴. https://jep.atu.ac.ir/article_2224.html
- حدادان، رزیتا، جز پیری، علیرضا، صالحی، علیرضا و تنکابنی، نوید (۱۳۹۴). مفهوم ماده در معماری. کنفرانس بینالمللی معماری، شهرسازی، عمران، هنر، محیط زیست، موسسه هنر و معماری. تهران. https://civilica.com/doc/608388
- زیمنس، جرج (۱۳۹۲). دانش و یادگیری مبانی نظریهی ارتباطگرایی (حسین اسکندری، مترجم). نشر آوای نور. (چاپ اثر اصلی ۲۰۰۶) - کرکلند، کایل (۱۳۹۶). اتم و ماده (سارا ایزدیار و علی هادیان، مترجمان). نشر مازیار. (چاپ اثر اصلی ۲۰۰۷)
- مجیدزاده، یوسف (۱۳۸۲). جیرفت کهنترین تمدن شرق. انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- نوذری، حسینعلی (۱۳۷۹). صورتبندی مدرنیته و پستمدرنیته. انتشارات نقش جهان.
- d’Errico, F., & Nowell, A. (2000). A new look at the Berekhat Ram figurine: Implications for the origins of symbolism. Cambridge Archaeological Journal, 10(1), 123–167. https://doi.org/10.1017/S0959774300000056
- Ebony, D. (2021). Hope springs eternal: Recent works by Ran Hwang. https://www.ranhwang.com/david-ebony - Ellegood, A. (2014). Vitamin 3-D: New perspectives in sculpture and installation. Phaidon.
- Eskandari, H., Fardanish, H., & Sajjadi, M. (2010). Ertbat-garayi: Dar reghabat ya hamsuyi ba digar nazariyeh-haye yadgiri? [Connectivism: In competition or alignment with other learning theories?] Quarterly of Educational Psychology, 5(15), 34–64. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286039.1390.2.41.9.5 (in persian)
- Ettinghausen, R., & Yarshater, E. (2000). Owj-haye derakhshan-e honar-e Iran [The shining peaks of Iranian art]. (Hormoz Abdollahi & Royin Pakbaz, Trans). Agah. https://jep.atu.ac.ir/article_2224.html (Original work published 1979) (in persian)
- Farag, M. (2020). Materials and processes of contemporary sculpture. Cambridge Scholars Publishing.
- Haddadan, R., Jaz Piri, A., Salehi, A., & Tankabani, N. (2015). Mafhum-e madde dar memari [The concept of matter in architecture]. International Conference on Architecture, Urbanism, Civil Engineering, Art, Environment, Tehran. https://civilica.com/doc/608388 (in persian)
- Hardy, T. (2006). Art education in a postmodern world. Intellect.
- Haririan, N. (2011). Naghsh-e mehvari-ye minimalism dar payan-e doreh-ye modern va bekargiri-ye noor dar asar-e Dan Flavin [The pivotal role of minimalism in the end of the modern era and the use of light in Dan Flavin’s works]. Visual Arts Journal, 2(41), 83–94. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286039.1390.2.41.9.5 (in persian)
- Irvin, S. (2022). Materials and meanings in contemporary sculpture. In G. Kristin, R. Fred, & T. Ingvild (Eds.), Philosophy of sculpture (pp. 86–165). Routledge.
- Kirkland, K. (2017). Atom va madde [Atom and matter]. [Sara Izadiar & Ali Hadian Trans). Mazyar. (Original work published 2007) (in persian)
- Luo, J. (2017). A comparative study on the material application of traditional sculpture and contemporary sculpture. In Proceedings of the 2017 7th International Conference on Social Network, Communication and Education (SNCE 2017) (Advances in Computer Science Research, Vol. 82, pp. 861-864). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/snce-17.2017.176
- Mahboubian, H. (1997). Art of ancient Iran: Copper and bronze. Philip Wilson Publishers.
- Majidzadeh, Y. (2003). Jiroft: Kohantarin tamadon-e shargh [Jiroft: The oldest civilization of the East]. Ministry of Culture and Islamic Guidance, Tehran. (in persian)
- Martin, F. D. (1976). The autonomy of sculpture. Journal of Aesthetics and Art Criticism, 34(3), 273–286. https://doi.org/10.2307/430009
- National Museum of Iran. (n.d.). Iron age. Retrieved November 19, 2025, from https://irannationalmuseum.ir/fa/%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d8%a2%d9%87%d9%86/ (in Persian).
- Siemens, G. (2013). Danesh va yadgiri: Mabani-ye nazariyeh-ye ertebat-garayi [Knowledge and learning: Theoretical foundations of connectivism]. [Hossein Eskandari Trans]. Avaye Noor. (Original work published 2006) (in persian)
- Zhou, Y. (2022). Research on sculpture materials: From form to concept. World Scientific Research Journal, 8(4), 519–523. https://doi.org/10.6911/WSRJ.202204_8(4).0072
