عضو هیأت علمی دانشکدۀ هنرهای تجسمی دانشگاه هنر اصفهان
10.22059/jfava.2025.397040.667505
چکیده
هفتهنامۀ «نبردِملت» یکی از مهمترین نشریات وابسته به «جمعیت فدائیاناسلام» از 1329 تا 1331 بود که با محتوای اسلامی-شبهملیگرای خود، به گفتمان اسلامی-مبارزاتی فدائیاناسلام در منازعه با گفتمانهای رقیب و مبارزه با استعمار خارجی یاری میرساند. این مقاله با هدف مطالعۀ بازتاب منازعاتسیاسی فدائیاناسلام در تصویرسازیهای «نبردِملت»، درپی پاسخ بهاین سوال است که تصویرسازیهای نبردِملت تا پایان 1331 چگونه منازعات گفتمانی-سیاسی فدائیاناسلام با جریانهای رقیب را تجسم بخشید؟ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و متکیبر مؤلفههای تحلیل گفتمانسیاسی لاکلا و موف است. جمعآوری اطلاعات بهشیوۀ کتابخانهای-اسنادی و گزینش هدفمند 37 تصویرسازی از هفتهنامۀ نبردِملت میسر شد؛ روند تحلیل پژوهش با تکیهبر «بیان بصری تصویرسازیها» و نسبت آن با «شرایط زمانی-مکانی (تحولات اجتماعی) قلمروی پژوهش» و «کنشهای تقابلی (زبانی-غیرزبانی) فدائیاناسلام» به سرانجام رسید. مطابق با برخی از نتایج پژوهش، تصویرسازیهای سیاسی-اجتماعی نبردِملت بهجهت جلب مخاطبین، از نظر ظاهر و تکنیک، شباهتی آشکار به نشریات ملیگرا و گیشه داشت ولی از نظر لحن و بیان، همچون کنشهای گفتمانی فدائیاناسلام، تند و بیپروا بود. این تصویرسازیها در راستای بهحاشیهرانی گفتمانهای رقیب، معمولاً با استعارههای تصویری موضوعات و شخصیتهای جریانهای غیرخودی -بهویژه دولت رزمآرا، مصدق و استعمارگران خارجی- را به بوتۀ تحقیر و تمسخر میکشید و در مقابل، همراستا با غیریتسازی و برجستهسازی، افراد و کنشهای مؤثر فدائیاناسلام را ملی، آرمانی و مقدس نشان میداد.
)