تحلیل انتقادی خلق آثار هنری دیجیتال مبتنی بر بلاک‌چین با تکیه بر مالکیت هنرمند؛ در بستر نظریه ژان بودریار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدرس مدعو گروه ارتباط تصویری، دانشگاه غیرانتفاعی سپهر، اصفهان، ایران.

10.22059/jfava.2025.399696.667537

چکیده

ژان بودریار، فیلسوف پست‌مدرن، مفاهیمی مانند فراواقعیت و وانموده‌ها را معرفی کرده است؛ مقولاتی که در آن بازنمایی‌ها واقعی‌تر از واقعیت عمل می‌کنند و کپی‌ها جای واقعیت را می‌گیرند. در زمینه آثار هنری دیجیتال مبتنی بر بلاک‌چین (NFT)، این مفاهیم به پارادوکسِ مالکیت و اصالت اشاره دارند؛ زیرا ان‌اف‌تی‌ها با ادعای مالکیت منحصربه‌فرد، مفاهیمی نظیر اصالت و هنرمند‌بودن را مجدداً تعریف می‌کنند. این مقاله، با تکیه بر نظریه بودریار، به‌صورت انتقادی ساختار ان‌اف‌تی‌ها را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این آثار مالکیت هنری را از خاستگاه واقعی جدا می‌سازند؛ و آن را به نشانه‌ای درون نظام سرمایه‌داری دیجیتال تبدیل می‌کنند. در این پژوهش، هدف اصلی تحلیل انتقادی آثار هنری دیجیتال مبتنی بر بلاک‌چین (NFT) از منظر نظریه ژان بودریار است. با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی، نمونه‌های برجسته‌ای از آثار ان‌اف‌تی تحلیل شده‌اند؛ تا نمایشگر ساختار حادواقعیت باشند؛ وضعیتی که در آن نشانه‌ها، جایگزین واقعیت می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهند که در بیشتر موارد، ان‌اف‌تی‌ها از خلاقیت یا اصالت هنرمند مستقلند و در مسیر سیستم نشانه‌ای خودارجاع دیجیتال حرکت می‌کنند، به‌جای آن‌که بر مبنای تجربه‌ی زیستی یا حضور مادی خلق شوند. تنها در مواردی که اثر دیجیتال ساختار نشانه‌ای خود را نقد کند و اغواگری دیجیتال را آشکار سازد، می‌توان آن را در ارتباط با هنر شایسته قرار داد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات