تبیین شاخصه‌های بومی آموزش طراحی مبتنی‌بر کارآفرینی در ایران با نظریه داده‌بنیاد ساخت گرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ التحصیل دکتری طراحی صنعتی، گروه طراحی صنعتی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار گروه طراحی صنعتی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/jfava.2026.407188.667620

چکیده

سرعت تحولات فناوری و اقتصادی، لزوم بازنگری الگوهای سنتی آموزش طراحی را آشکار ساخته و پرورش ذهنیت کارآفرینانه را در طراحان، امری حیاتی ساخته است؛ ذهنیتی که خلاقیت را با سازوکارهای بازار و کسب‌وکار پیوند می‌زند. این پژوهش با هدف پر کردن خلاء موجود در نظام آموزش عالی ایران، به تبیین شاخصه‌های بومی آموزش طراحی مبتنی بر کارآفرینی می‌پردازد. روش‌شناسی پژوهش، کیفی و مبتنی بر استراتژی نظریه داده‌بنیاد ساخت‌گرا است. بدین منظور، داده‌ها از طریق ۱۹ مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته با طراحان‌کارآفرین، فارغ‌التحصیلان و استادان دانشگاهی ذی‌ربط در ایران جمع‌آوری شده و در سه مرحله کدگذاری (اولیه، متمرکز و نظری) تحلیل شدند. نتایج پژوهش به شکل‌گیری یک چارچوب بومی و جامع با شش شاخصه اصلی منجر شد که ساختار ذهنیت و کنش طراح کارآفرین ایرانی را تبیین می‌کند. این شاخصه‌ها شامل قابلیت‌های فردی و درونی؛ شایستگی‌های شناختی، فنی و بین‌فردی؛ شناسایی فرصت‌های طراحی‌محور و تحلیل بازار؛ طراحی و توسعه کسب‌وکار طراحی‌محور؛ مباحث مالی و حقوقی؛ استراتژی‌های تجاری‌سازی و ورود به بازار می باشد و نقشه راهی نظری و عملیاتی ارائه می‌دهد که بر یک فرایند استراتژیک و عمل‌گرایانه تأکید دارد و می‌تواند به عنوان مبنای کاربردی برای طراحی و تدوین مدل آموزشی کارآفرینی خلاق در دانشکده‌های طراحی ایران مورد استفاده قرارگیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات