زرین فام، تشکیل لایه بسیار نازکی از نانو ذرات مس و نقره با جلای فلزی در طیف های رنگی گوناگون است که بر روی لعاب در سومین مرحله پخت در شرایط احیاء کوره ایجاد می گردد. اگر چه این تکنیک در حوزه سفال ایران بسیار مهم بوده است اما متون معدودی در رابطه با آن از دوره های مختلف بر جای مانده است. کتاب «جواهر نامه نظامی» تالیف محمد بن ابی البرکات نیشابوری، یکی از این متون، بعنوان قدیمی ترین سند تاریخی درباره ساخت مینای زرین فام می باشد. در کتاب فوق فرمول های متعددی برای ساخت زرین فام ارائه شده است. اما سوال اساسی این است که آیا هنوز می توان با تکیه بر همان فرمولها به لعاب زرین فام دست یافت؟ در مقاله حاضر با رویکردی تجربی، جهت بررسی صحت فرمولهای ارائه شده در کتاب، یکی از فرمولها که بنا به نظر نویسنده آن، تلالوی طلایی، مانند زر دارد به عنوان نمونه انتخاب و مورد آزمایش قرار گرفته است. نتایج آزمایشات گواه آن است که فرمول ارائه شده بدون کم و کاست می تواند ما را به ساخت لعاب زرین فام برساند. روش پژوهش ارزیابی است و با استفاده از تکنیک مشاهده و آزمون تجربی انجام یافته است.
- Caiger-Smith, Alan(1985), lustre pottery, The Herbert press.
-James, Allan( 1973 ), Abul-Qasims Treatise on Ceramics Iran,London.
- Mason, Robert.B(2004), Shine Like the Sun: Lustre-Painted and Associated Pottery from the Medieval Middle East, Mazda Publishers.
- Trinitat Pradell, Judit Molera, Andrew D. Smith, Aurelio Climent(2008), Technology of Islamic lustre, Journal of Cultural Heritage, Volume 9, Supplement, , Pages e123-e128.
- Gloria Molina, Michael S. Tite, Judit Molera, Aurelio Climent(2014), Technology of production of polychrome lustre, Journal of the European Ceramic Society, Volume 34, Issue 10, , Pages 2563-2574.
-O. Véron, J.-P. Blondeau, D. De Sousa Meneses, C. Andreazza Vignolle(2013), Characterization of silver or copper nanoparticles embedded in Soda-lime glass after a staining process, Surface and Coatings Technology, Volume 227, 25, Pages 48-57.
میرشفیعی,سید محمد و محمدزاده,مهدی . (1394). ساخت لعاب زرین فام ایرانی بر اساس کتاب «جواهر نامه نظامی». نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی, 20(1), 59-66. doi: 10.22059/jfava.2015.55445
MLA
میرشفیعی,سید محمد , و محمدزاده,مهدی . "ساخت لعاب زرین فام ایرانی بر اساس کتاب «جواهر نامه نظامی»", نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی, 20, 1, 1394, 59-66. doi: 10.22059/jfava.2015.55445
HARVARD
میرشفیعی سید محمد, محمدزاده مهدی. (1394). 'ساخت لعاب زرین فام ایرانی بر اساس کتاب «جواهر نامه نظامی»', نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی, 20(1), pp. 59-66. doi: 10.22059/jfava.2015.55445
CHICAGO
سید محمد میرشفیعی و مهدی محمدزاده, "ساخت لعاب زرین فام ایرانی بر اساس کتاب «جواهر نامه نظامی»," نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی, 20 1 (1394): 59-66, doi: 10.22059/jfava.2015.55445
VANCOUVER
میرشفیعی سید محمد, محمدزاده مهدی. ساخت لعاب زرین فام ایرانی بر اساس کتاب «جواهر نامه نظامی». هنرهای تجسمی. 1394;20(1):59-66. doi: 10.22059/jfava.2015.55445