تأثیر گفتمان اجتماعی حاکم بر عصر صفویان در آثار تصویری دارای صحنه های موسیقی آن دوره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر دانشگاه کاشان

2 دانشکده هنر و معماری دانشگاه کاشان، مدیر گروه پژوهش هنر و هنر اسلامی، دکترای پژوهش هنر

چکیده

هر رشته از دانش مجموعه ای از قواعد و قانون های ایجابی و سلبی را دارد، که معین می کند درباره چه چیزهایی می توان بحث کرد و درباره چه چیزهایی، نمی توان. همین قواعد و قانون های نانوشته، ،"گفتمان" آن رشته خاص هستند. تلاقی مذهب و ملیت در گفتمان صفوی باعث شد تا بعد از حدود نهصد سال پس از ساسانیان وحدت دینی مبنای وحدت سیاسی قرار گیرد و هویت ملی در ایران سربرآورد . گفتمانی که با برجسته سازی، طرد و حاشیه‌رانی، تفکر غالب خود را به نام حکومتی قدرتمند گسترش داد. در این پژوهش تلاش شده تا تأثیر گفتمان اجتماعی این عصر -که علاوه بر اندیشه های سیاسی حاکم، به سه بخش مذهب شیعه، حکمت ایران باستان و عرفان اسلامی قابل تقسیم است- بر نگاره‌های دارای صحنه‌های موسیقی بررسی شود. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و روش گردآوری اطلاعات آن، کتابخانه‌ای-اسنادی است و برای تحلیل داده‌ها از نظریۀ گفتمان "میشل فوکو" به استفاده‌ شده است. نتیجه‌ای که می‌توان از این بررسی گرفت این است که، با تمام نفوذ و قدرتی که مذهب شیعه و فلاسفه و عرفای اسلامی در عصر صفوی داشتند، تأثیر مستقیم اندیشه های سیاسی دولت بر نگارگری و استفاده بصری از واقعیتهای اجتماعی در طراحی صحنه‌های دارای موسیقی مشهود است.

کلیدواژه‌ها