کلیشه های جنسیتی و اطلاق جنسیت به یک اثر هنری: مطالعه موردی "نقاشی رئال و انتزاعی"

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کاندیدای دکتری پژوهش هنر، گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران. ایران.

2 دانشیار گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ، ایران.

3 استادیار گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

10.22059/jfava.2021.303746.666483

چکیده

شکل گیری کلیشه­ های جنسیتی ماحصل برداشت از تفاوت زیستی بین جنس­ها است که منجر به واگذاری نقش­ها به جنسی خاص می شود و در پی آن ترجیحات و انتظارات از جنس­ها را به وجود می­آورند که به عنوان نوعی پیش زمینه تمامی مناسبات اجتماعی و فرهنگی را تحت تاثیر قرار می دهد و موجب عدم قضاوت صحیح آن ها می­گردد. این پدیده در دنیای هنر نیز امکان­پذیر است. در پژوهش حاضر بازتاب تقابل دو شیوه فکری منطقی و احساسی در دو سبک نقاشی انتزاعی و رئالیستی مورد بررسی قرار می­گیرد تا با تکیه بر این امر به این مقوله دست یابد که تا چه میزان کلیشه­ های جنسیتی در انتساب یک اثر هنری به زنان یا مردان تأثیر­گذار است؟ روش پژوهش حاضر از نوع پیمایشی و میدانی و با اتکا به روش­های تجربی و به شیوه کمی است و به منظور سنجش فرضیه پژوهش از ابزار گمانه­ زنی جنسیت خالق اثر هنری استفاده شده ­است. تحلیل عاملی پرسشنامه مزبور نشان می­دهد که در انتساب سبک اثر هنری به جنسیتی خاص (آثار انتزاعی به مردان و آثار رئالیستی به زنان)، پیش ­زمینه­ های فکری و کلیشه­ های جنسیتی مؤثر است و اطلاق جنسیت به پدیدآورنده اثر هنری با هیچ یک از عوامل جمعیت­ شناختی همبستگی معناداری ندارد.

کلیدواژه‌ها


Abele, A. E (2003), The dynamics of masculine-agentic and feminine-communal traits: findings from a prospective study. Journal of personality and social psychology, 85(4),pp 768-776.
Adams, R., Kräussl, R., Navone, M. & Verwijmeren, P (2017), Is gender in the eye of the beholder? Identifying cultural attitudes with art auction prices.
Bakan, D (1966), Isolation and communion in western man: The duality of human existence. Boston: Beacon.
Bennett, D. S (2019), Targeted Advertising for Women in Athenian Vase-Painting of the Fifth Century BCE. Arts. Multidisciplinary Digital Publishing Institute,8(2),pp 1-52. Bloomfield, E. A (2015), Gender role stereotyping and art interpretation.
Boyatzis, C. J. & Eades, J (1999), Gender differences in preschoolers' and kindergartners' artistic production and preference. Sex Roles, 41, pp 627-638.
Broverman, I. K., Vogel, S. R., Broverman, D. M., Clarkson, F. E. & Rosenkrantz, P. S (1972), Sex‐role stereotypes: A current appraisal1. Journal of Social issues, 28,pp 59-78.
Cameron, L., Goetzmann, W. N. & Nozari, M (2017), Art and gender: market bias or selection bias? Journal of Cultural Economics,43 pp 279-307.
Cialdini, R. B. & Trost, M. R (1998), Social influence: Social norms, conformity and complianc,pp151-192.
Cinamon, R. G. & Rich, Y (2002), Gender differences in the importance of work and family roles: Implications for work–family conflict. Sex roles, 47,pp 531-541.
Crandall, C. S. & Stangor, C (2005), Conformity and prejudice. On the nature of prejudice: Fifty years after Allport, pp 295-309.
Evans, C. D. & Diekman, A. B (2009), On motivated role selection: Gender beliefs, distant goals, and career interest. Psychology of Women Quarterly, 33(2), pp 235-249.
Fiske, A. P., Haslam, N. & Fiske, S. T (1991), Confusing one person with another: What errors reveal about the elementary forms of social relations. Journal of personality and social psychology, 60, 656.
Fiske, S. T., Gilbert, D. T. & Lindzey, G (2010), Handbook of social psychology, John Wiley & Sons.
Newport, F (2001), Americans see women as emotional and affectionate, men as more aggressive: Gender specific stereotypes persist in recent Gallup poll. Retrieved September, 10, 2006.
Nowell, A. & Chang, M. L (2014), Science, the media, and interpretations of Upper Paleolithic figurines. American Anthropologist, 116, pp 562-577.
Piirto, J (1991), Why are there so few?(Creative women: Visual artists, mathematicians, musicians). Roeper Review, 13, pp 142-147.
Prislin, R. & Wood, W (2005), Social Influence in Attitudes and Attitude Chang, pp 671-705.
Quinn, K. A. & Macrae, C. N (2005), Categorizing others: the dynamics of person construal. Journal of Personality and Social Psychology, 88(3), pp 467-479.
Spence, J. T. & Buckner, C. E (2000), Instrumental and expressive traits, trait stereotypes, and sexist attitudes: What do they signify? Psychology of women quarterly, 24, pp 44-62.
Stangor, C., Lynch, L., Duan, C. & Glas, B (1992), Categorization of individuals on the basis of multiple social features. Journal of Personality and Social Psychology, 62(2), pp 207-218.
Vandenbos, G. R (2009), APA college dictionary of psychology, American Psychological Association.
Wang, Y (2019), Watching and Being Watched: Gender and Space in the Painting of the Qianlong Emperor’s Southern Inspection Tour with a Comparative View. KnE Social Sciences, pp 307–318.
Wood, W., Christensen, P. N., Hebl, M. R. & Rothgerber, H (1997), Conformity to sex-typed norms, affect, and the self-concept. Journal of personality and social psychology , 73(3),pp 523-535.
Wood, W. & Eagly, A. H (2002), A cross-cultural analysis of the behavior of women and men: implications for the origins of sex differences. Psychological bulletin, 128(5), pp 669-727.