درنگ و تراکم معنایی در متن و نگاره‌های هفت‌پیکر: خوانشی بر مبنای روایت‌شناسی فیلیپ هامون نمونه موردی: دو نسخه مصور خمسه نظامی (۹۳۸ و ۹۹۷ هـ.ق) موزه ملی فرانسه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

چکیده

هفت پیکر نظامی گنجوی، به عنوان یکی از منظومه‌های مهم ادبیات فارسی، منبع الهام‌بخش نقاشان ایران بوده است. خلأ پژوهشی مقاله، سنجش عملیاتی نظریه‌های فیلیپ هامون درباره زمان روایت است. برای این منظور دو نسخه مصور هم‌عصر از خمسه نظامی (938 و 997 هجری قمری) از موزه ملی فرانسه به صورت هدفمند انتخاب شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که متن و نقاشی با مدل زمان توصیفی هامون چگونه تحلیل می‌شود؟ روش تحقیق توصیفی- تطبیقی با تمرکز بر بازشناسی عنصر زمان روایت در آراء هامون است. یافته‌ها نشان می‌دهند در شاخصه درنگ، نظامی با کاهش افعال حرکتی و گسترش توصیفات ایستا، در متن شعر ایجاد تأمل می‌کند. این درنگ در نگارگری با ایستایی ژست‌های ملازمان و قرینه‌سازی ترکیب‌بندی بازنمایی می‌شود. شاخصه تراکم معنایی، که لایه‌های نشانه‌ای را غنی می‌سازد، در شعر از طریق انباشت واژگان رنگ، نور و استعاره پدیدار می‌شود و در نگارگری، با تنوع موتیف‌ها مانند درختان پرشکوفه و پیکره‌های متعدد، تامین شده است. در شاخصه تکرار، متن با بازگشت صفات و نشانه‌ها ( و در تصویر با تکرار لحظه بزم، از حرکت روایی جدا شده و بر ایستایی معنا تأکید دارد. این تحلیل عملی نشان می‌دهد که در متن و نگارگری‌های هفت پیکر، خلاف نظر ژنت توصیف واجد ایستایی مطلق نبوده و متراکم از معناست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 15 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار