نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی

نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی

تحلیل نظم هندسی پنهان در نقاشی‌خط معاصر ایران بر اساس تراکم و پیکره‌بندی فضایی: مطالعه موردی آثار شارلز حسین زنده‌رودی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمد حامد موسوی
گروه معماری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران
10.22059/jfava.2026.416464.667730
چکیده
این پژوهش با هدف واکاوی نظم هندسی پنهان و پیکربندی فضایی در آثار نقاشیخط معاصر ایران، با تمرکز بر آثار شارلز حسین زنده‌رودی انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، چگونگی دستیابی به تعادل و سازمان‌دهی بصری در آثاری است که ظاهراً از قواعد کلاسیک خوشنویسی فاصله گرفته و به سمت انتزاع حرکت کرده‌اند. روش پژوهش حاضر، تحلیلی-ساختاری با رویکردی محاسباتی–پارامتریک است که با تبدیل فرم‌های پیچیده به داده‌های عددی، تراکم و توزیع وزن بصری را مورد سنجش قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آثار زنده‌رودی، علیرغم ظاهر متراکم و گاه آشفته، بر سه نوع الگوی نظمی متمایز شامل «توزیع هندسی پنهان»، «تراکم موضعی» و «تکرار منظم خطی» استوار هستند. نتایج حاصل از تحلیل نمونه‌ها حاکی از آن است که تعادل در این آثار نه از طریق تقارن سنتی، بلکه از طریق تقابل هوشمندانه میان تراکم نوشتار و خلأ (فضای منفی) به دست می‌آید. این مطالعه ثابت می‌کند که فضای سفید در آثار وی عنصری منفعل نبوده، بلکه به عنوان ابزاری سازمان‌دهنده در جهت هدایت حرکت چشم و ایجاد ریتم عمل می‌کند. در نهایت، این پژوهش نشان می‌دهد که زنده‌رودی موفق به بازتعریف سنت خوشنویسی در قالب یک ساختار بصری مدرن و مهندسی‌شده شده است.
کلیدواژه‌ها
نقاشیخط معاصر
حسین زنده‌رودی
نظم هندسی پنهان
تراکم بصری
پیکربندی فضایی
موضوعات
نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 مرداد 1405