خلاقیت در هنرهای سنتی ایران نه گسست از سنت، بلکه ابداعی نو در بستر قواعد، تناسبات و معانی ریشه‌دار فرهنگی است. با این حال، فقدان چارچوبی جامع برای سنجش هم‌زمان وفاداری به سنت و نوآوری مقید، مانعی جدی در پژوهش‌های این حوزه به شمار می‌رفت. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدلی پویا و چندبعدی برای ارزیابی خلاقیت در هنرهای سنتی ایران انجام شد. این پژوهش با رویکرد ترکیبی و طرح متوالی اکتشافی پیش رفت. در گام کیفی، ۱۲ منبع نظری، ۲۰ اثر شاخص و مصاحبه با هفت خبره تحلیل شد و چهار لایه زیباشناختی ـ سنتی، ساختاری ـ هندسی، معنایی ـ تفسیری و محاسباتی ـ کمی استخراج گردید. سپس ۱۲ شاخص عملیاتی در قالب یک معادله تفاضلی گسسته، شامل بازخوردهای بین‌لایه‌ای و مؤلفه تصادفی بازنمای شهود و بداهه، مدل‌سازی شد. ارزیابی تجربی بر روی ۳۰ اثر واقعی، ۱۰۰۰ عامل مجازی و ۵۵ اثر در اعتبارسنجی متقاطع نشان داد مدل با خطای میانگین ۸٫۳ درصد و ضریب تعیین ۰٫۸۴ از دقت پیش‌بینی بالایی برخوردار است. قوی‌ترین عامل تبیین‌کننده خلاقیت، تعامل لایه‌های ساختاری و معنایی بود. این چارچوب ابزاری کارآمد و فرهنگ‌بنیان برای داوری، آموزش و سیاست‌گذاری هنری فراهم می‌سازد.