مطالعه بازنمایی شیطان در نگاره های داستان آدم (ع) و حوا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه هنر اصفهان

2 مربی، گروه هنر اسلامی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

از میان قصص قرآن قصه حضرت آدم ازجمله داستان‌هایی است که در دوره‌های مختلف نگارگری به آن پرداخته‌شده است. در بازنمایی این قصه توسط نگارگران شخصیت‌ها و عناصری چون حضرت آدم و حوا، فرشتگان، شیطان، مار، طاووس و باغ تصویر شده است. در این میان شیطان به‌عنوان یکی از شخصیت‌های مهم این داستان با صورت‌های متفاوتی چون: پیرمرد، فرشته‌ای با صورتی تیره، دیو و مار به تصویر درآمده است. بر همین اساس هدف تحقیق پیش رو تبیین بازنمایی‌های گوناگون از شیطان و یافتن ریشه‌های آن در متون است و در پی پاسخ به این پرسش است که چرا شیطان با صورت‌های متفاوت در نگاره‌ها ترسیم‌شده و ریشه‌ی این تفاوت‌ها به چه متون و یا تصاویری بازمی‌گردد. بر همین اساس با روش تاریخی- توصیفی و رویکرد تطبیقی به بررسی رابطه متون مختلف دینی و ادبی در رابطه با شیطان و ارتباط آن با بازنمایی‌های متفاوت این شخصیت پرداخته است. نتایج به‌دست‌آمده حاکی از آن است که صورت‌های متفاوت از شیطان ریشه در متون کهن و ادیان قبل از اسلام دارد و برخی از آن‌ها بر اساس تفاسیر قرآن و متون عرفانی و یا دیدگاه برخی از عرفا نسبت به شیطان تصویر شده است.

کلیدواژه‌ها