سوگردانی از ساحت صنعت به ساحت هنر؛ امکان نجات بخش زمانه ما از نگاه هیدگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری فلسفه هنر، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

هیدگر در رساله پرسش از تکنیک ضمن صحیح دانستن تعریف‌های موجودشناسانه از صنعت یعنی صنعت به مثابه مجموعه ابزارآلات یا فعالیت هدفمند انسانی، معتقد است این تعریف‌ها به هیچ وجه ذات یا حقیقت صنعت را به دید نمی‌آورند. در نگاهی وجودشناسانه، وی صنعت را - به مانند هنر - نحوی انکشاف وجود به واسطه آدمی می‌داند و عقیده دارد بر خلاف هنر که انکشافی به نحو پوئسیس یعنی تحقق حقیقت وجود در موجودات است، صنعت انکشافی به نحو گشتل یعنی ظاهر شدن موجودات به عنوان منابع قابل بهره‌برداری است. هیدگر در این رساله گشتل را تقدیر انکشاف در عصر کنونی دانسته و مخاطرات آن را برای زمانه ما بر‌ شمرده‌ است. اما در عین حال بین سرنوشت و تقدیر تفاوت قائل شده و بر این باور است که چنان‌چه بشر امروز خطر گشتل را - که بیش از همه متوجه سرشت انسانی‌اش است - به عمق جان دریابد، سوگردان خواهد شد. به عقیده وی با سوگردانی یا چرخش به سوی وجود، نسبت آدمی با وجود - از بُعد به قُرب - تغییر خواهد کرد و امکان تغییر تقدیر زمانه - از گشتل به پوئسیس - و در نتیجه امکان نجات از خطر گشتل در عصر جدید میسّر خواهد ‌شد.

کلیدواژه‌ها