بررسی نقش‌ها و بن مایه‌های ایرانی شکار بر روی مقابر چینی و سغدی در عصر باستان و ارتباط آن با مفهوم «بهشت شی‌وانگ مو»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

اصفهان، خیابان هزار جریب، دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه تاریخ و ایرانشناسی

چکیده

از جمله پرکاربردترین بن مایه‌های هنری ایرانیان باستان در چین، نقوش شکار بر روی دیواره‌ها یا ظروف مقابر سلطنتی چینی و سغدی هستند. در مقابر چینی همچنین دیوارنگاره‌هایی حاوی نمادهای الهۀ شی‌وانگ‌مو یا بهشت جاودان قرار دارند که بین آنها و نقوش شکار بر روی دیواره‌ها در همان مقابر ارتباط مستقیمی وجود دارد. اگرچه به آثار ایرانیان در چین پرداخته شده اما پاسخی به دلیل استفاده از بن‌مایه‌های شکار به سبک پارتی یا ساسانی در کنار الهۀ شی‌وانگ‌مو در مقابر چینی داده نشد. از این‌رو، مقاله حاضر بر آن است تا با روش توصیفی-تحلیلی، ابتدا چرایی حضور پر رنگ مفاهیم شکار به سبک ایرانیان باستان در مقابر چینی را توضیح دهد و سپس به دلیل استفاده از همان بن مایه‌ها در مقابر سغدیان در چین بپردازد. بر طبق نظریۀ جادوی شکار، به نظر می‌رسد کاربرد نقش‌های شی‌وانگ مو و شکار در مقبره‌ها، شیوه‌ای جادویی برای رسیدن متوفی به بهشت بوده باشد. تصاویر پیروزی متوفی بر حیوانات شیطانی در واقع جادویی بوده که غلبه بر موجودات شرور و رسیدن به بهشت را تضمین می‌کرد. این سنت ابتدا در مقابر چینی دیده شد و سپس به تدریج، سغدیان نیز از آنها الگو گرفتند و از نقوش شکار و بن مایه های ایرانی برای ترسیم زندگی پس از مرگ متوفی بهره بردند.

کلیدواژه‌ها