تبیین قواعد تصویرگری اسب در سه شاهنامه‌ی تیموری با تکیه بر متون اسب‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه هنر اسلامی،دانشکده حفلظت و مرمت،دانشگاه هنر تهران,تهران،ایران

2 ایران، دانشگاه هنر تهران.

10.22059/jfava.2022.327329.666750

چکیده

اسب با همان حضور پررنگی که در زیست گذشتگان -خصوصاً پادشاهان- داشته به تصاویر کتاب‌ها راه پیدا کرده است، از این رو یکی از مهم‌ترین ابژه‌های تصویری در خلق نگاره‌ها قلمداد می‌شود. با توجه به این موضوع و نگاه به ارزش حیوانی که نه تنها نماینده‌ی قدرت و عظمت یک لشکر بوده است بلکه نقش یگانه‌ای در خودنمایی‌های شاهانه ایفا می‌کرده باید پرسید مصوران او را چگونه به تصویر کشیده-اند؟ آن‌ها که خود در بستر جامعه‌ی درباری می‌زیسته و یحتمل صاحب اسبی بوده تا چه اندازه در تصویرگری این حیوان به کیفیاتی -وفادار بوده‌‌ که بر اسب خوب و زیبا دلالت داشته است؟ آیا این کیفیات که مستخرج از متون اسب‌شناسی از جمله فَرَس‌نامه‌ها و دیگر کتاب‌های نوشته شده در باب خیول و اسبان است با معیارهای مصوران در تصویرگری اسب هم‌پوشانی دارد یا به کل متفاوت از یکدیگر هستند؟ برای پاسخ به این سوال‌ها تنها سه شاهنامه‌ی مصور عصر تیموری به روش توصیفی-تحلیلی مطالعه شده‌اند. دو نتیجه از این پژوهش حاصل می‌شود، نخست اینکه بازنمود اسب در این سه دست‌نوشته‌ی مصور خارج از چارچوب طبیعت نبوده است. دوم آنکه مصوران شاهنامه‌ی بایسنغری تلاشی ستودنی در جهت تصویرگری اسب نیک داشته‌اند‌ و معیارهای ایشان بسیار به گفته‌های اسب-شناسان نزدیک است.

کلیدواژه‌ها