مقایسه شیوۀ کرسی‌بندی در دو چلیپای مشابه از سلطانعلی مشهدی و میرعلی هروی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه لرستان،گروه تاریخ

2 کارشناس ارشد رشته نقاشی، فارغ التحصیل از مؤسسه عالی آموزش سپهر اصفهان

3 استادیار گروه گرافیک مؤسسه عالی آموزش سپهر اصفهان

چکیده

سلطانعلی مشهدی و میرعلی هروی از نامدارترین نستعلیق‌نویسان تاریخ خوشنویسی هستند که نوآوری‌های تأثیرگذاری در ساختار هندسی نستعلیق و فرم چلیپا داشته‌اند. این پژوهش با هدف بررسی ساختار فرمی دو چلیپای مشابه از سلطانعلی مشهدی و میرعلی هروی، با تمرکز بر نحوة کرسی‌بندی آن‌ها انجام شده است. شیوة جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و مشاهدۀ میدانی است و با رویکرد توصیفی_تحلیلی انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد در هر دو چلیپا، کرسی‌ تمامی سطرها منحنی است که می‌توان مقطعی از یک بیضی در نظر گرفت؛ در چلیپای سلطانعلی الگوی بیضی کرسی سطرها متفاوت است، اما در چلیپای میرعلی الگوی بیضی چهار سطر یکی است. در هر دو چلیپا حسن تشکیل و حسن وضع کلمات با توجه به انحنای کرسی هر سطر انجام شده که تأثیر کلمات از میزان انحنا، در چلیپای سلطانعلی بیشتر است. در چلیپای او ارتباط کلمات و کرسی‌ هر سطر به نحوی است که قسمت‌های ضخیم کلمات در یک راستا قرار گرفته و سطر کرسی‌ قوت تشکیل داده است. حسن وضع کلمات چلیپای میرعلی قاعده‌مند شده و چیدمان روی کرسی انجام شده‌ است. چلیپای سلطانعلی بر اساس دید مورّب و نهایی طراحی شده، در حالی که در چلیپای میرعلی، هر سطر با دید افقی طراحی شده است.

کلیدواژه‌ها